For Better Performance Please Use Chrome or Firefox Web Browser

گنجینه شعر و ادب پارسی

           

در آن طلا که محک طلب کند شک است

ميان بيگانگي و يگانگي هزار خانه است.آنکس که غريب نيست شايد که دوست تو نباشد.کساني هستند که ما به ايشان سلام مي گوييم و يا ايشان به ما. آنها با ما گرد يک ميز مي نشينند،چاي مي خورند،مي گويند و مي خندند. «شما» را به «تو»،«تو» را به هيچ بدل مي کنند. آنها مي خواهند که تلقين کنندگاهِ صميميت باشند. مي نشينند تا بناي تو فرو بريزد.مي نشينند تا روز اندوه بزرگ. آنگاه فرارسنده ي نجات بخش هستند. آنچه بخواهي براي تو مي آورند،حتي اگر زبان تو آن را نخواسته باشد، و سوگند مي خورند که در راه مهر، مرگ چون نوشيدن يک فنجان چاي سرد،کم رنج است.تو را نگين مي کنند در ميان حلقه ي گذشت هايشان و انچه از یادت می برند گذشته پلشتشان است. جامه هايشان را مي فروشند تا براي روز تولدت دسته گلي بياورند و در دفتر يادبود هايشان خواهند نوشت. بر فراز گردابي که تو واپسين لحظه ها را در آن احساس مي کني مي چرخند و فرياد مي زنند:من!من!من!من! بايد ايشان را در آن لحظه ي دردناک بازشناسي. اما  بايد که در گلدان کوچک ديدگان تو، باغ بي پايان «هرگز از ياد نخواهم برد» برويد. مگذار که در ميان حصار ِگذشت ها و اندرزها خاکسترت کنند. بر نزديکترين کسان خويش،آن زمان که مسيحا صفت به سوي تو مي آيند،بشور! تمام آنها که ديوار ميان ما بودند و انتظار فروريختن ونه خود فرو ریختن عذابشان مي داد. کساني بودند که مي خواستند آزمايش را بيازمايند؛اما من از دادرسيِ ديگران بيزارم! در آن طلا که محک طلب کند شک است. شک،چيزي به جاي نمي گذارد. مهر،آن متاعي نيست که بشود آزمود و پس از آن،ضربه ي يک آزمايش به حقارت آلوده اش نسازد. عشق و محبت،جمع اعداد و ارقام نيست تا بتوان آن را به آزمايش گذاشت،باز آنها را زير هم نوشت و باز آنها را جمع کرد. آنچه من مي شنيدم آنچه مي گفتند نبود. کلمات در فضا دگرگون مي شد و آنچه به گوش من مي ريخت به کشنده ترين زهرها آلوده بود.

نادر ابراهیمی

روباه و طبل

روباهی در بیشه ایی رفت. آنجا طبلی دید پهلوی درختی افکنده و هر گاه که باد بجستی، شاخ درخت بر طبل رسیدی، آوازی سهمناک به گوش روباه آمدی. چون روباه ضخامت جثّه بدید و مهابت آواز بشنید، طمع در بستکه گوشت و پوست، فراخور آواز باشد؛ می کوشید تا آن را بدرید. الحق چربوی بیشتر نیافت. گفت: " بدانستم که هر کجا جثّه ضَخم تر و آواز آن هایل تر، منفعت آن کمتر."                                                 "کلیله و دمنه" ابوالمعالی نصر الله منشی

**********************************************************

خرما نتوان خورد از این خار که کشتیم                                 دیبا نتوان بافت از این پشم که رشتیم

ار لوح معاصی خط عذری نکشیدیم                                                هلوی کبایر حسناتی ننوشتیم

ما کشته ی نفسیم و صد آوخ که برآید                                     از ما به قیامت که چرا نفس نکشتیم؟!

افسوس بر این عمر گرانمایه که بگذشت                                      ما از سر تقصیر و خطا در نگذشتیم

دنیا که در او مرد خدا گل نسرشته است                                       نامرد که ماییم، چرا دل بسرشتیم؟

ایشان چو ملخ در پس زانوی ریاضت                                    ما، مور میان بسته روان بر در و دشتیم

پیری و جوانی پی هم چون شب و روزند                          ما شب شد و روز آمد و بیدار نگشتیم

واماندگی اندر پس دیوار طبیعت                                        حیف است دریغا که در صلح، بهشتیم

چون مرغ بر این کنگره تا کی بتوان خواند؟                          یک روز نگه کن که بر این کنگره خشتیم

ما را عجب ار پشت و پناهی بود آن روز                                  کامروز کسی را نه پناهیم و نه پشتیم

گر خواجه شفاعت بکند روز قیامت                                         شاید که ز مشاطه نرنجیم که زشتیم

باشد که عنایت برسد ورنه مپندار                                            با این عمل دوزخیان کاهل بهشتیم

سعدی مگر از خرمن اقبال بزرگان                                 یک خوشه ببخشند که ما تخم نکشتیم

*************************************************************

دوستان وقت گل آن به که به عشرت کوشیم                 سخن اهل دل است این و به جان بنیوشیم

نیست در کس کرم و وقت طرب می‌گذرد                        چاره آن است که سجاده به می بفروشیم

خوش هواییست فرح بخش خدایا بفرست                       نازنینی که به رویش می گلگون نوشیم

ارغنون ساز فلک رهزن اهل هنر است                            چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم

گل به جوش آمد و از می نزدیمش آبی                لاجرم ز آتش حرمان و هوس میجوشیم

می‌کشیم از قدح لاله شرابی موهوم                          چشم بد دور که بی مطرب و می مدهوشیم

حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما                      بلبلانیم که در موسم گل خاموشیم

****************************************************************************

تقدیم به قافله سالار عاشقان و شهیدان

به همه شب نالم چون نی

که غمی دارم،که غمی دارم

دل و جان بردی اما

نشدی یارم، نشدی یارم

با ما بودی ، بی ما رفتی

چو بوی گل به کجا رفتی؟

تنها ماندم ، تنها رفتی

چو کاروان رود فغانم از زمین، بر آسمان رود

دور از یارم ، خون می بارم

فتادم از پا به ناتوانی

 اسیر عشقم چنان که دانی

رهایی از غم نمی توانم

تو چاره ای تو، که می توانی

گر ز دلبرانم آهی، آتش ازدلم خیزد

چو ستاره ای از مژگانم، اشک آتشین ریزد

دور از یارم ، خون می بارم

نه حریفی تا با او ، غم دل گویم

نه امیدی در خاطر ، که ترا جویم

ای شادی جان ، سرو روان ، کز بر ما رفتی

از محفل ما ، چون دل ما ، سوی کجا رفتی؟

با ما بودی، بی ما رفتی ،

تنها ماندم ، تنها رفتی

بکجایی غمگسارمن، فغان زار من بشنو، بازآ،

از صبا حکایتی ز روزگار من بشنو، بازآ

چو روشنی از دیده ی ما رفتی

با قافله ی باد صبا رفتی

با ما بودی، بی ما رفتی

تنها ماندم ، تنها رفتی....تنها ماندم ،تنها رفتی.!

به تو که بی خبر رفتی...غم دل برجای گذاشتی

*****************************************************************

مجنون و ناقه اش

مجنون كه چند فرسخ دور از ليلي زندگي مي كرد، هر روز ناقه اش را سوار مي شد تا به ديدار معشوق برود. طي راه از فكر ليلي بي طاقت مي شد و مهار شتر از دستش رها مي گشت. ناقه(شتر ماده) از قضاي اتفاق كره‌اي داشت، پس چون خود را رها شده از مهار مي‌ديد، روي برمي‌گرداند و به همان مكان اول خود به سوي بچه‌اش بازمي‌گشت. مجنون و ناقه هر يك مطلوب خود را مي‌طلبيد كه در دو نقطه مخالف قرار داشتند. هر روز همين بازي بود: مجنون به منزل ليلي عازم مي‌گشت، در راه از خود بي خود مي‌شد و ناقه سربرمي‌گرداند. سرانجام مجنون طاقتش تمام شد، از پشت شتر خود را به زير افكند كه منجر به شكستن دست و پايش گشت؛ چند بيت مولانا اين است:

همچو مجنون‌اند و چون ناقه‌ش يقين
مي‌كشد آن پيش و، اين واپس به كين

ميل مجنون پيش آن ليلي روان
ميل ناقه پس پي كره دوان

يك دم ار مجنون زخود غافل بدي
ناقه گر ديدي و واپس آمدي

عشق و سودا چونكه پربودش بدن
مي نبودش چاره از بي خود شدن

آنك او باشد مراقب، عقل بود
عقل را سوداي ليلي در ربود

ليك ناقه بي مراقب بود و چست
چون بديدي او مهار خويش سست

فهم كردي زو كه غافل گشت و دنگ
رو سپس كردي به كره بي درنگ

چون به خود بازآمدي ديدي زجا
كو سپس رفته است بس فرسنگ‌ها

در سه روزه ره بدين احوال ها
ماند مجنون در تردد سال ها

گفت اي ناقه چو هر دو عاشقيم
ما دو ضد پس همره نالايقيم

سرنگون خود را زاشتر درفكند
گفت سوزيدم زغم، تا چند چند؟

گاه چنان مي شود كه مصداق اين حكايت از برابر چشم دور نماند:‌سياست به راهي برود و مردم به راهي، فرهنگ به راهي برود و اقتصاد به راهي، آنده به راهي برود و اكنون به راهي، و از اين نوع... در اين صورت چگونه بتوان به مقصد رسيد؟ نتيجه‌اش تن آش و لاش مجنون خواهد بود كه گناهش آن بوده كه عاشق بوده

************************************************************

كیست این پنهان مرا در جان و تن                 كز زبان من همى گوید سخن

این كه گوید از لب من راز كیست؟                  بنگرید این صاحب آواز كیس

در من انیسان خودنمایى می كند                                     ادعاى آشنایى میكند

كیست این گویا و شنوا در تنم؟                                     باورم یارب نیاید كاین منم

متصل تر با همه دورى، به من                               از نگه با چشم و، از لب با سخن

خوش پریشان با منش گفتارهاست                       در پریشان گوییش اسرارهاست

گوید او چون شاهدى صاحبجمال                           حسن خود بیند به سر حد كمال

از براى خود نمایى صبح و شام                                  سر برآرد گه زر وزن، گه زبام

باخدنگ غمزه صید دل كند                                         دید هر جا طایرى بسمل كند

گردنى هر جا در آرد در كمند                                      تا نگوید كس اسیرانش كمند

لاجرم آن شاهد بالا و پست                                              با كمال دلربایى درالست

جلوهاش گرمى بازارى نداشت                            یوسف حسنش خریدارى نداشت

غمزهاش را قابل تیرى نبود                                            لایق پیكانش نخجیرى نبود

عشوهاش هر جا كمند انداز گشت                                گردنى لایق نیامد، بازگشت

ما سوا آینیهى آن رو شدند                                           مظهر آن طلعت دلجو شدند

پس جمال خویش در آینیه دید                                     روى زیبا دید و عشق آمد پدید

مدتى آن عشق بی نام و نشان                                       بد معلق در فضاى بیكران

دلنشین خویش مأوایى نداشت                                تا در او منزل كند، جایى نداشت

بهر منزل بیقرارى ساز كرد                                                    طالبان خویش را آواز كرد

چونكه یكسر طالبان راجمع ساخت                       جمله را پروانه، خود را شمع ساخت

جلوهیى كرد از یمین و از یسار                                         دوزخىّ و جنّتى كرد آشكار

جنّتى، خاطر نواز و دلفروز                                         دوزخى، دشمن گداز و غیر سوز

عمان سامانی (تاج الشعراء)

*********************************************************************

تاکی به تمنای وصال تو یگانه

اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه

خواهد به سر آید، شب هجران تو یانه؟

ای تیر غمت را دل عشاق نشانه

جمعی به تو مشغول و تو غایب ز میانه

رفتم به در صومعه عابد و زاهد

دیدم همه را پیش رخت راکع و ساجد

در میکده رهبانم و در صومعه عابد

گه معتکف دیرم و گه ساکن مسجد

یعنی که تو را می‌طلبم خانه به خانه

روزی که برفتند حریفان پی هر کار

زاهد سوی مسجد شد و من جانب خمار

من یار طلب کردم و او جلوه‌گه یار

حاجی به ره کعبه و من طالب دیدار

او خانه همی جوید و من صاحب خانه

هر در که زنم صاحب آن خانه تویی تو

هر جا که روم پرتو کاشانه تویی تو

در میکده و دیر که جانانه تویی تو

مقصود من از کعبه و بتخانه تویی تو

مقصود تویی کعبه و بتخانه بهانه

بلبل به چمن زان گل رخسار نشان دید

پروانه در آتش شد و اسرار عیان دید

عارف صفت روی تو در پیر و جوان دید

یعنی همه جا عکس رخ یار توان دید

دیوانه منم من که روم خانه به خانه

عاقل به قوانین خرد راه تو پوید

دیوانه برون از همه آیین تو جوید

تا غنچهٔ بشکفتهٔ این باغ که بوید

هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید

بلبل به غزلخوانی و قمری به ترانه

بیچاره بهائی که دلش زار غم توست

هر چند که عاصی است ز خیل خدم توست

امید وی از عاطفت دم به دم توست

تقصیر خیالی به امید کرم توست

یعنی که گنه را به از این نیست بهانه

"شیخ بهایی"

**********************************************************

بس که جفا ز خار و گل دید دل رمیده‌ام

همچو نسیم از این چمن پای برون کشیده‌ام

شمع طرب ز بخت ما آتش خانه‌سوز شد

گشت بلای جان من عشق به جان خریده‌ام

حاصل دور زندگی صحبت آشنا بود

تا تو ز من بریده‌ای من ز جهان بریده‌ام

تا به کنار بودیَم بود به جا قرار دل

رفتی و رفت راحت از خاطر آرمیده‌ام

تا تو مراد من دهی کشته مرا فراق تو

تا تو به داد من رسی من به خدا رسیده‌ام

چون به بهار سر کند لاله ز خاک من برون

ای گل تازه یاد کن از دل داغ دیده‌ام

یا ز ره وفا بیا یا ز دل رهی برو

سوخت در انتظار تو جان به لب رسیده‌ام

"رهی"

***********************************************************